8મું પગાર પંચ: સરકારી કર્મચારીઓને મોટો ફાયદો કે સરકાર લાવશે વચ્ચેનો રસ્તો?

કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સ વચ્ચે 8મા પગાર પંચને લઈને ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે. કર્મચારી સંગઠનોએ સરકાર સમક્ષ વેતન વધારો, પેન્શન સુરક્ષા અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સહિતની અનેક મોટી માંગો મૂકી છે. જોકે, સરકાર માટે તમામ માંગોને સંપૂર્ણ સ્વીકારવી સરળ નથી એવી ચર્ચા પણ શરૂ થઈ છે.

અર્થતંત્ર, બજેટ અને લાંબા ગાળાના નાણાકીય બોજ વચ્ચે સરકારને સંતુલન જાળવવું પડશે. તેથી હવે સરકાર સીધો મોટો નિર્ણય લેવાની જગ્યાએ ‘મિડલ પાથ’ અપનાવે તેવી શક્યતાઓ વ્યક્ત થઈ રહી છે.

3.83 ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સૌથી મોટી માંગ

કર્મચારી સંગઠનોની સૌથી મહત્વપૂર્ણ માંગ 3.83 ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની છે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એવો માપદંડ છે જેના આધારે મૂળ વેતન અને પેન્શન નક્કી થાય છે.

જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધશે તો કર્મચારીઓના બેઝિક પગાર, ભથ્થાં અને પેન્શનમાં સીધી અસર જોવા મળશે. યુનિયનોનું માનવું છે કે સતત વધી રહેલી મોંઘવારીને કારણે હાલની સેલેરીની વાસ્તવિક કિંમત ઘટી ગઈ છે. તેથી નોંધપાત્ર વધારો જરૂરી બન્યો છે.

પરંતુ નિષ્ણાતોના મતે સરકાર આ માંગને સંપૂર્ણ રીતે સ્વીકારવામાં સંકોચ દાખવી શકે છે, કારણ કે તેની સીધી અસર દેશના ખજાના પર પડશે.

સરકાર માટે કેમ મુશ્કેલ છે મોટો વધારો?

કેન્દ્ર સરકાર જ્યારે કર્મચારીઓનું વેતન વધારે છે ત્યારે તેની અસર ફક્ત કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ પૂરતી સીમિત રહેતી નથી. દેશની અનેક રાજ્ય સરકારો પણ ત્યારબાદ પોતાના કર્મચારીઓના વેતનમાં વધારો કરે છે.

એવામાં જો કેન્દ્ર મોટા પ્રમાણમાં પગાર અને પેન્શન વધારો જાહેર કરે તો દેશના કુલ નાણાકીય ભારમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે આથી મોંઘવારી વધવાનો ખતરો પણ ઉભો થઈ શકે છે.

પરિવારના ખર્ચના નવા ફોર્મ્યુલા પર ચર્ચા

હાલમાં સરકાર ન્યૂનતમ વેતન નક્કી કરતી વખતે 3 સભ્યોના પરિવારનો આધાર લે છે. જોકે કર્મચારી સંગઠનોની માંગ છે કે હવે આ ધોરણને વધારીને 5 સભ્યોના પરિવાર મુજબ ગણતરી થવી જોઈએ.

યુનિયનોનું કહેવું છે કે આજના સમયમાં કર્મચારી ફક્ત પત્ની અને બાળકોનો જ નહીં પરંતુ માતા-પિતા અને પરિવારના અન્ય સભ્યોનો ખર્ચ પણ ઉઠાવે છે. આરોગ્ય, શિક્ષણ અને રહેઠાણનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો હોવાથી જૂનો ફોર્મ્યુલા હાલની પરિસ્થિતિ માટે પૂરતો નથી.

OPS અને NPS મુદ્દે શું બની શકે?

જૂની પેન્શન યોજના એટલે કે OPS અને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ એટલે કે NPS મુદ્દે પણ ચર્ચા તેજ બની છે. કર્મચારી સંગઠનો OPS ફરી લાગુ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.

OPS હેઠળ નિવૃત્તિ બાદ કર્મચારીને અંતિમ મૂળ વેતનના 50 ટકા જેટલી પેન્શન અને મોંઘવારી ભથ્થાનો લાભ મળે છે. જેના કારણે કર્મચારીઓને આ યોજના વધુ સુરક્ષિત લાગે છે.

જોકે નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે NPSને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવી સરકાર માટે સરળ નથી, કારણ કે તેમાં સરકાર અને કર્મચારીઓના મોટા પ્રમાણમાં નાણાં રોકાયેલા છે.

હવે સરકાર શું કરી શકે?

સૂત્રો મુજબ હવે સરકાર અને કર્મચારી સંગઠનો વચ્ચે ‘મિડલ પાથ’ પર ચર્ચા વધી રહી છે. એટલે કે OPS સંપૂર્ણપણે પાછી લાવવાના બદલે NPSમાં કેટલીક સુરક્ષા ઉમેરવામાં આવી શકે છે.

તેમાં નિશ્ચિત ન્યૂનતમ પેન્શન, મોંઘવારી ભથ્થા સાથે જોડાયેલી પેન્શન સુરક્ષા અને નિવૃત્તિ બાદ સ્થિર આવક જેવી જોગવાઈઓ સામેલ થઈ શકે છે.

લખનઉમાં મહત્વપૂર્ણ બેઠક

8મા પગાર પંચને લઈને આગામી દિવસોમાં ચર્ચા વધુ તેજ બનવાની છે. 22 અને 23 જૂને લખનઉમાં મોટી બેઠક યોજાવાની છે જેમાં વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો પોતાના સૂચનો રજૂ કરશે.

હવે સૌની નજર સરકારના અંતિમ નિર્ણય પર છે. કર્મચારીઓ આશા રાખી રહ્યા છે કે સરકાર તેમની માંગોનો સકારાત્મક રીતે વિચાર કરશે, જ્યારે સરકાર માટે દેશની નાણાકીય સ્થિતિ પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.

FAQ

1. 8મા પગાર પંચમાં સૌથી મોટી માંગ કઈ છે?

કર્મચારી સંગઠનો 3.83 ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને પગારમાં મોટા વધારાની માંગ કરી રહ્યા છે.

2. OPS અને NPS વચ્ચે શું ફરક છે?

OPSમાં નિવૃત્તિ બાદ નિશ્ચિત પેન્શન મળે છે, જ્યારે NPS બજાર આધારિત પેન્શન સિસ્ટમ છે.

3. સરકાર તમામ માંગો સ્વીકારી શકે?

નિષ્ણાતોના મતે સરકાર નાણાકીય બોજને ધ્યાનમાં રાખીને વચ્ચેનો રસ્તો પસંદ કરી શકે છે.