UPI નિયમોમાં મોટો ફેરફાર? ₹2,000થી વધુના પેમેન્ટ પર લાગી શકે ચાર્જ

સરકાર UPI Payment નિયમોમાં ફેરફારની તૈયારીમાં છે. ₹2,000થી વધુના Merchant Transaction પર MDR લાગુ થઈ શકે છે. Paytm સહિત Payment કંપનીઓને મોટો ફાયદો થઈ શકે છે.

ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટનું સૌથી મોટું માધ્યમ બનેલું UPI (Unified Payments Interface) હવે નવા નિયમો તરફ આગળ વધી શકે છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, કેન્દ્ર સરકાર Payment and Settlement Systems Actમાં ફેરફાર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. જો આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવશે તો ₹2,000થી વધુના UPI Merchant Transaction પર Merchant Discount Rate (MDR) લાગુ થઈ શકે છે. જોકે, સામાન્ય ગ્રાહકોના રોજિંદા નાના UPI પેમેન્ટ પર તેની કોઈ અસર થવાની શક્યતા નથી.

શું બદલાઈ શકે છે?

હાલમાં ગ્રાહકો અને વેપારીઓ માટે UPI દ્વારા થતું પેમેન્ટ મફત છે. પરંતુ નવા પ્રસ્તાવ હેઠળ ₹2,000થી વધુના Person-to-Merchant (P2M) ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR વસૂલવાની મંજૂરી મળી શકે છે.

આ ફેરફાર બાદ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR નક્કી કરવાનો અધિકાર સીધો Reserve Bank of India (RBI) પાસે રહેશે. હાલમાં આ પ્રસ્તાવ ચર્ચાના તબક્કામાં છે અને તેને અમલમાં મૂકવા માટે સંસદીય મંજૂરી સહિતની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.

સામાન્ય ગ્રાહકો પર શું અસર પડશે?

રિપોર્ટ મુજબ, રોજિંદા જીવનમાં ચા, નાસ્તો, કરિયાણું અથવા નાના ખર્ચ માટે કરવામાં આવતા મોટાભાગના UPI પેમેન્ટ ₹2,000થી ઓછા હોય છે. તેથી સામાન્ય ગ્રાહકો માટે હાલ કોઈ વધારાનો ખર્ચ થવાની શક્યતા ઓછી માનવામાં આવે છે.

મુખ્ય અસર મોટા મૂલ્યના Merchant Payment પર જોવા મળી શકે છે.

મોટા ટ્રાન્ઝેક્શન કેમ મહત્વના છે?

ઉપલબ્ધ અંદાજ મુજબ ₹2,000થી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન કુલ સંખ્યામાં માત્ર આશરે 4 ટકા જેટલા છે, પરંતુ કુલ ટ્રાન્ઝેક્શન મૂલ્યમાં તેમનો હિસ્સો લગભગ 67 ટકા સુધી પહોંચે છે. તેથી આવા ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR લાગુ થાય તો સમગ્ર ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમ માટે નોંધપાત્ર આવક ઊભી થઈ શકે છે.

Paytm સહિત Payment કંપનીઓને થઈ શકે મોટો ફાયદો

બ્રોકરેજ ફર્મોના અંદાજ પ્રમાણે MDRમાંથી મળતી આવક બેંકો, Merchant Acquirer અને Payment Platform વચ્ચે વહેંચાઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં Paytm, Pine Labs સહિતની કંપનીઓને વધારાની આવક મળી શકે છે.

રિપોર્ટમાં એવો પણ અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે કે Paytmને દર વર્ષે સેંકડો કરોડ રૂપિયાની વધારાની આવક મળી શકે છે, જેના કારણે કંપનીના નફામાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. જોકે, આ અંદાજો સંભવિત છે અને અંતિમ નિર્ણય સરકાર તથા નિયમનકારી સત્તાઓના નિર્ણય પર આધારિત રહેશે.

Payment કંપનીઓ માટે કેમ મહત્વનો બની શકે નિર્ણય?

છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં UPI ટ્રાન્ઝેક્શન ઝડપથી વધ્યા છે, પરંતુ મોટા ભાગની Payment કંપનીઓ ગ્રાહકોને મફત સેવા આપવાના કારણે ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસિંગ, Merchant Onboarding અને Cyber Security જેવા ખર્ચનો ભાર ઉઠાવી રહી છે.

જો મોટા મૂલ્યના Merchant Transaction પર MDR લાગુ કરવામાં આવશે તો કંપનીઓને વધારાની આવક મળશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે તેનાથી ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

શું આ નિયમ લાગુ થઈ ગયો છે?

ના. હાલમાં સરકાર દ્વારા કોઈ અંતિમ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. વિવિધ મીડિયા અને બ્રોકરેજ રિપોર્ટ્સમાં સંભવિત સુધારાની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. કોઈપણ ફેરફાર અમલમાં આવે તે પહેલાં કાનૂની અને નિયમનકારી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવી જરૂરી રહેશે.